Công ty lưu ký và thanh toán bù trừ DTCC, trụ cột hạ tầng của thị trường chứng khoán Mỹ, ngày 28/10 chính thức đưa dịch vụ token hoá chứng khoán vào vận hành. Đây là lần đầu một cơ sở lưu ký trung tâm của Phố Wall cho phép cổ phiếu, quỹ ETF và trái phiếu kho bạc Mỹ tồn tại dưới dạng token trên blockchain, với quyền sở hữu vẫn được ghi nhận tại hệ thống hiện hữu.
Dịch vụ vận hành thế nào
Dịch vụ chạy trên hai mạng: Canton Network, một blockchain công khai do Digital Asset phát triển, và Besu, mạng riêng của chính DTCC. Ở giai đoạn đầu, danh mục đủ điều kiện gồm một số cổ phiếu vốn hoá lớn thuộc chỉ số Russell 1000, các quỹ ETF theo dõi chỉ số lớn và trái phiếu kho bạc Mỹ các kỳ hạn. Theo người phát ngôn DTCC, trang sản phẩm liệt kê 34 mã đủ điều kiện lúc ra mắt, tương ứng khoảng 30.000 tỷ USD giá trị thị trường.
Mỗi token được bảo chứng một–một bằng chứng khoán thật mà công ty con Depository Trust Company (DTC) đang giữ. Các tổ chức đủ điều kiện có thể chuyển chứng khoán thành token trong giờ làm việc, với mục tiêu xử lý trong vòng 15 phút hoặc nhanh hơn, rồi chuyển token giữa các ví đã đăng ký suốt 24 giờ mỗi ngày, tuân theo các hạn chế về tuân thủ.
Khác gì so với cổ phiếu token hoá "tổng hợp"
Điểm khác biệt lớn nhất là hồ sơ sở hữu chính thức vẫn nằm tại DTC ngay cả khi token di chuyển giữa các ví. Cách làm này khác với các loại token cổ phiếu tổng hợp chỉ bám theo giá mà không trao quyền sở hữu chứng khoán gốc. Token của DTCC đại diện cho chứng khoán đã được lưu ký, nên giữ nguyên các quyền hiện có của người nắm giữ.
Dịch vụ dựa trên thư không hành động (no-action letter) mà các nhân viên Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) ban hành hồi tháng 12 năm ngoái, cho phép DTCC token hoá một nhóm chứng khoán xác định. Đợt vận hành hôm nay nối tiếp một buổi trình diễn hồi đầu năm và kế hoạch được công bố vào tháng 5.
Ai tham gia và lộ trình tiếp theo
Hai mươi tổ chức đã ký thỏa thuận truy cập dịch vụ, trong đó có JPMorgan, Citi, Morgan Stanley, Bank of America, Barclays, UBS, State Street, Fidelity Investments và Citadel Securities. DTCC cho biết sẽ có thêm đơn vị tham gia theo thời gian.
Lộ trình năm 2027 gồm việc bổ sung blockchain Stellar và mạng Arc của Circle, mở rộng hỗ trợ các sự kiện doanh nghiệp (cổ tức, chia tách) và công cụ thanh toán bằng tiền số cũng như dùng chứng khoán token hoá làm tài sản thế chấp. Các nhà vận hành khác cũng đi cùng hướng: Nasdaq và NYSE đang phát triển hạ tầng giao dịch chứng khoán token hoá, còn Intercontinental Exchange dự kiến vận hành sàn giao dịch trên blockchain cùng OKX theo cơ chế miễn trừ đổi mới của SEC. Các chuyên gia của Citi dự báo thị trường chứng khoán token hoá có thể đạt 5.500 tỷ USD vào năm 2030.
Tác động tới trader
Với trader crypto, tin này chủ yếu là tín hiệu về dài hạn: hạ tầng blockchain đang đi sâu vào lõi thị trường truyền thống, thay vì chỉ nằm ở rìa. Tuy vậy, tin chưa tạo ra dòng tiền trực tiếp vào Bitcoin hay altcoin. Khi dịch vụ ra mắt, Canton Coin giao dịch quanh 0,099 USD và Stellar quanh 0,17 USD, chưa cho thấy phản ứng giá đáng kể.
Trong ngắn hạn, thị trường còn bị chi phối bởi vĩ mô. Bitcoin đã vượt 81.000 USD trong phiên châu Á nhờ cổ phiếu chip khởi sắc, nhưng sau đó nhường lại một phần mức tăng khi Fed sắp công bố quyết định. Giới phân tích kỳ vọng Fed giữ nguyên lãi suất nhưng phát đi thông điệp diều hâu, chuẩn bị cho khả năng tăng lãi suất vào tháng 12. Với người giao dịch futures, các phiên có tin vĩ mô lớn thường kéo theo biến động mạnh, funding rate và giá thanh lý có thể đổi nhanh; có thể dùng công cụ tính vị thế và giá thanh lý để kiểm soát rủi ro.
Điều cần theo dõi tiếp: số tổ chức tham gia dịch vụ, thời điểm Stellar và Arc được bổ sung vào năm 2027, và việc SEC có nâng thư không hành động thành khung quy định lâu dài hay không.